انزلی پرس – فرهاد مهرانفر، متولد ۶ آذر ۱۳۳۸ در بندرانزلی، از کارگردانان، فیلمنامهنویسان، مستندسازان و پژوهشگران برجسته سینمای ایران است. او طی بیش از چهار دهه فعالیت هنری، با ساخت دهها فیلم مستند، کوتاه و سینمایی، به یکی از چهرههای شناختهشده سینمای فرهنگی و اجتماعی ایران تبدیل شده است. آثار مهرانفر در جشنوارههای معتبر ملی و بینالمللی حضور گستردهای داشته و موفق به کسب جوایز متعددی شدهاند. نگاه انسانی، توجه به فرهنگهای بومی و پرداخت شاعرانه به طبیعت و زندگی مردم، از مهمترین ویژگیهای آثار او به شمار میرود.
تولد و تحصیلات
فرهاد مهرانفر در ۶ آذر ۱۳۳۸ در بندرانزلی به دنیا آمد. علاقه او به هنر و سینما از سالهای جوانی شکل گرفت و در ادامه وارد دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر شد.
او بین سالهای ۱۳۵۶ تا ۱۳۶۴ در رشته سینما تحصیل کرد و دانش آکادمیک خود را با تجربههای میدانی در حوزه فیلمسازی تکمیل نمود. این دوره آغاز مسیر حرفهای او در سینمای مستند و داستانی ایران بود.
آغاز فعالیت حرفهای
مهرانفر فعالیت حرفهای خود را از میانه دهه ۱۳۶۰ با ساخت فیلمهای کوتاه و مستند آغاز کرد. آثار اولیه او عمدتاً به زندگی مردم روستاها، فرهنگهای محلی، طبیعت ایران و مسائل اجتماعی میپرداخت.
فیلمهایی همچون «کوأج»، «تالش»، «ذغالپزان»، «بچههای ماهیگیر»، «ریشهها» و «آن شب که…» از جمله آثار شاخص سالهای نخست فعالیت او هستند که توجه منتقدان و جشنوارههای داخلی و خارجی را به خود جلب کردند.
جایگاه در سینمای مستند ایران
فرهاد مهرانفر تاکنون بیش از ۵۰ فیلم مستند، کوتاه و بلند در کارنامه هنری خود ثبت کرده است. بسیاری از این آثار به معرفی فرهنگ، طبیعت و شیوه زندگی مردم مناطق مختلف ایران اختصاص دارند.
مجموعههای مستند «گیلان سرزمین رویای سبز»، «دیلمان؛ سرزمین دستنیافتنی»، «دیلمان؛ بهشت نیاکان» و مجموعه مستند «آب» از جمله مهمترین آثار پژوهشی و مستند او محسوب میشوند که نقش مهمی در ثبت میراث فرهنگی و طبیعی ایران داشتهاند.
موفقیتهای بینالمللی
فیلمهای کوتاه مهرانفر در دهها جشنواره معتبر جهانی حضور یافتهاند. فیلم «برهها در برف به دنیا میآیند» موفق به دریافت جایزه «انسان و طبیعت» از جشنواره بینالمللی اوبرهاوزن آلمان شد و در بیش از ۲۰ جشنواره جهانی به نمایش درآمد.
فیلم «من و پرندههایم» نیز ضمن کسب جوایز متعدد داخلی، موفق به دریافت دیپلم افتخار و جایزه خرس نقرهای از جشنواره بینالمللی ابنزه اتریش شد.
این موفقیتها نام مهرانفر را در میان فیلمسازان مطرح سینمای هنری ایران قرار داد.
ورود به سینمای بلند
در سال ۱۳۷۵، فرهاد مهرانفر نخستین فیلم بلند سینمایی خود با عنوان «موشک کاغذی» را ساخت. این فیلم موفقیتی چشمگیر در داخل و خارج از کشور به دست آورد و در ۳۷ جشنواره بینالمللی حضور یافت.
«موشک کاغذی» موفق به دریافت سیمرغ بلورین و جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم فجر شد و جوایزی از جشنوارههای معتبر دهلی نو، سنسباستین اسپانیا، زلین جمهوری چک، المپیا یونان و پاریس دریافت کرد.
این فیلم در فهرست موفقترین آثار ایرانی از نظر تعداد جوایز بینالمللی در کنار فیلمهای ماندگاری چون «خانه دوست کجاست»، «کلید» و «بچههای آسمان» قرار گرفت.
مهمترین آثار سینمایی
فرهاد مهرانفر تاکنون شش فیلم بلند سینمایی را کارگردانی کرده است:
-
موشک کاغذی (۱۳۷۵)
-
درخت جان (۱۳۷۶)
-
چریکه هورام (۱۳۷۸)
-
قطعه زمستانی (۱۳۸۰)
-
شعله در باد (۱۳۹۰)
-
سرزمین رها (۱۳۹۲)
فیلم «درخت جان» در جشنواره فیلم فجر نامزد هشت سیمرغ بلورین شد و موفق به کسب دو سیمرغ بلورین و چندین جایزه معتبر دیگر گردید.
«چریکه هورام» نیز جوایز ویژه هیئت داوران جشنوارههای سانتا باربارا و فیلادلفیا را به دست آورد و «قطعه زمستانی» در جشنواره سنسباستین اسپانیا موفق به دریافت جایزه همبستگی شد.
درجه یک هنری و جایگاه فرهنگی
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال ۱۳۷۹، به پاس سالها فعالیت هنری و فرهنگی، مدرک درجه یک هنری را به فرهاد مهرانفر اعطا کرد.
بر اساس ارزیابیهای انجامشده تا سال ۱۳۸۲، او از نظر تعداد جوایز بینالمللی دریافتی در میان ۲۵ سینماگر برتر ایران قرار گرفت و رتبه هشتم را به خود اختصاص داد؛ جایگاهی که نشاندهنده تأثیرگذاری او در معرفی سینمای ایران به جهان است.
میراث هنری فرهاد مهرانفر
فرهاد مهرانفر از جمله فیلمسازانی است که همواره کوشیده است فرهنگ بومی، طبیعت ایران و دغدغههای انسانی را با زبانی شاعرانه و هنرمندانه به تصویر بکشد. آثار او علاوه بر ارزشهای سینمایی، به عنوان اسناد فرهنگی و اجتماعی نیز اهمیت فراوان دارند.
نام او امروز در میان مهمترین فیلمسازان مستقل و فرهنگی ایران جای دارد و سهم قابل توجهی در معرفی هنر و فرهنگ ایرانی در عرصه جهانی داشته است.
