انزلی پرس – حدود ۷ تا ۸ میلیون ایرانی بالای ۲۵ سال به دیابت و بیش از ۱۳ میلیون نفر به پیش‌دیابت مبتلا هستند؛ آماری که جمعیت درگیر با این دو وضعیت را به حدود ۲۰ میلیون نفر می‌رساند. معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت با هشدار درباره افزایش ابتلا به دیابت نوع دو در سنین پایین‌تر، چاقی کودکان، کم‌تحرکی و استفاده طولانی‌مدت از نمایشگرها را از عوامل مؤثر در این روند دانست.
علیرضا مهدوی در آستانه روز جهانی دیابت، با اشاره به نتایج هشتمین دوره پیمایش ملی عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر (استپس) اظهار کرد: این پیمایش یکی از معتبرترین مطالعات کشور در زمینه عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر است که تقریباً هر پنج سال یک‌بار انجام می‌شود.
به گفته وی، نتایج این مطالعه نشان می‌دهد ۷ تا ۸ میلیون نفر از افراد بالای ۲۵ سال به دیابت و بیش از ۱۳ میلیون نفر به پیش‌دیابت، از جمله اختلال قند خون ناشتا یا اختلال تحمل گلوکز، مبتلا هستند. همچنین نسبت ابتلا در زنان و مردان تقریباً برابر است.
پیش‌دیابت را جدی بگیرید؛ امکان بازگشت به وضعیت طبیعی وجود دارد
مهدوی با تأکید بر اینکه افراد مبتلا به پیش‌دیابت هنوز در گروه بیماران دیابتی قرار نمی‌گیرند، گفت این افراد به مراقبت و توجه بیشتری نیاز دارند؛ چراکه احتمال پیشرفت وضعیت آن‌ها به دیابت و بروز عوارض ناشی از آن وجود دارد.
وی افزود: شواهد نشان می‌دهد در بسیاری از موارد می‌توان افراد مبتلا به پیش‌دیابت را به وضعیت طبیعی بازگرداند و این کار لزوماً به مداخلات پیچیده نیاز ندارد.
معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت، کاهش سه تا پنج درصد از وزن بدن و برخورداری از فعالیت بدنی کافی را از راهکارهای مؤثر برای پیشگیری از ابتلا به دیابت نوع دو عنوان کرد.
ارتباط مستقیم چاقی و دیابت نوع دو
مهدوی با اشاره به ارتباط نزدیک چاقی و دیابت نوع دو اظهار کرد: کاهش وزن از طریق تغذیه مناسب و فعالیت بدنی می‌تواند به بهبود کنترل متابولیک و کاهش مقاومت به انسولین کمک کند.
وی چاقی و دیابت را از مشکلات مرتبط با توسعه و تغییر سبک زندگی دانست و گفت بر اساس بررسی‌ها، منطقه مدیترانه شرقی و آفریقا از مناطق سازمان جهانی بهداشت هستند که بیشترین افزایش ابتلا به دیابت را تجربه می‌کنند. ایران نیز در منطقه مدیترانه شرقی قرار دارد، هرچند وضعیت آن در مقایسه با برخی کشورهای این منطقه بهتر ارزیابی می‌شود.
۷۵ درصد مبتلایان از بیماری خود اطلاع دارند
معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت درباره میزان آگاهی بیماران از ابتلای خود به دیابت گفت: در گذشته برآورد می‌شد تنها نیمی از مبتلایان از بیماری خود اطلاع دارند، اما بررسی‌های جدید نشان می‌دهد حدود ۷۵ درصد افراد مبتلا در کشور از وضعیت بیماری خود آگاه هستند.
با این حال، آگاهی از بیماری به‌تنهایی برای کنترل آن کافی نیست. مهدوی توضیح داد که اگرچه میزان کنترل مطلوب دیابت در برخی گزارش‌های نظام بهداشتی بیش از ۵۰ درصد اعلام شده، بررسی‌های کشوری رقم پایین‌تری را نشان می‌دهد.
وی باورهای نادرست، محدودیت دسترسی به دارو، افزایش قیمت داروها و برخی ادعاهای مبتنی بر شبه‌علم را از جمله موانع کنترل مناسب قند خون برشمرد و تأکید کرد که با وجود تلاش‌ها برای گسترش پوشش بیمه‌ای، مشکلات دسترسی و هزینه درمان همچنان وجود دارد.
افزایش ابتلا به دیابت نوع دو در کودکان و نوجوانان
مهدوی با اشاره به تغییر الگوی سنی ابتلا به دیابت گفت: در گذشته دیابت نوع دو بیشتر به‌عنوان بیماری بزرگسالان و افراد بالای ۴۰ سال شناخته می‌شد، اما اکنون مواردی از ابتلا در میان نوجوانان نیز مشاهده می‌شود.
به گفته وی، چاقی کودکان، کاهش فعالیت بدنی و افزایش زمان استفاده از تلفن همراه، رایانه و سایر نمایشگرها از عوامل مؤثر در افزایش ابتلا به دیابت نوع دو در سنین پایین‌تر هستند.
وی تأکید کرد این روند به معنای ابتلای همه کودکان و نوجوانان نیست، اما تغییر سبک زندگی و کاهش تحرک می‌تواند خطر ابتلا را در این گروه سنی افزایش دهد.
تفاوت دیابت نوع یک و نوع دو چیست؟
معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت درباره تفاوت این دو نوع بیماری توضیح داد: دیابت نوع یک یک بیماری خودایمنی است که در آن سلول‌های تولیدکننده انسولین از بین می‌روند و بدن دیگر قادر به تولید این هورمون نیست.
این بیماری در گذشته بیشتر با عنوان دیابت کودکان شناخته می‌شد، اما امروزه در بزرگسالان نیز تشخیص داده می‌شود. به گفته مهدوی، حدود نیمی از موارد ابتلا به دیابت نوع یک در بزرگسالی رخ می‌دهد.
وی افزود: دیابت نوع دو شایع‌ترین شکل بیماری است و حدود ۹۰ درصد مبتلایان را شامل می‌شود؛ در حالی که سهم دیابت نوع یک حدود ۱۰ درصد است. اگرچه موارد ابتلا به نوع یک نیز روند افزایشی دارد، سهم دیابت نوع دو در میان موارد جدید بیشتر است.
گیلان و مازندران در میان مناطق با شیوع بالاتر دیابت
مهدوی با اشاره به تفاوت میزان ابتلا در استان‌های کشور گفت شیوع دیابت در همه مناطق یکسان نیست و استان یزد و استان‌های حاشیه دریای خزر، از جمله گیلان و مازندران، در شمار مناطقی هستند که میزان ابتلای بالاتری دارند.
وی همچنین به شیوع بالای چاقی در مازندران اشاره کرد و گفت این مسئله باید در کنار وضعیت دیابت مورد توجه قرار گیرد. در مقابل، استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان با میزان شیوع پایین‌تری از این بیماری مواجه هستند.
معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت همچنین اظهار کرد فاصله میزان ابتلا در مناطق شهری و روستایی طی سال‌های گذشته کاهش یافته است. تغییر سبک زندگی در روستاها از جمله عواملی است که در این روند نقش دارد، هرچند میزان ابتلا در مناطق روستایی همچنان پایین‌تر از مناطق شهری گزارش می‌شود.
۸۰۰ میلیون نفر در جهان به دیابت مبتلا هستند
مهدوی با اشاره به ابعاد جهانی این بیماری گفت حدود ۸۰۰ میلیون نفر در جهان به دیابت مبتلا هستند. به گفته وی، اگر جمعیت مبتلایان به دیابت را به‌عنوان جمعیت یک کشور در نظر بگیریم، این کشور فرضی پس از هند و چین در جایگاه سوم از نظر جمعیت قرار می‌گیرد.
وی همچنین درباره هزینه‌های این بیماری توضیح داد: هزینه‌های دیابت تنها به دارو و بستری محدود نمی‌شود، بلکه هزینه‌های غیرمستقیم ناشی از ناتوانی و عوارض بیماری نیز بخش قابل توجهی از بار اقتصادی آن را تشکیل می‌دهد و در برخی موارد حتی از هزینه‌های مستقیم بیشتر است.
به گفته مهدوی، حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد هزینه‌های جهانی دیابت در کشورهای توسعه‌یافته صرف می‌شود؛ در حالی که کشورهای در حال توسعه با وجود تعداد بیشتر مبتلایان، به دلیل محدودیت منابع هزینه کمتری برای مقابله با این بیماری اختصاص می‌دهند. هزینه جهانی دیابت نیز از یک تریلیون دلار فراتر رفته است.
تشخیص زودهنگام، راهی برای پیشگیری از عوارض دیابت
معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت در پایان بر اهمیت تشخیص زودهنگام و مداخله پیش از بروز عوارض تأکید کرد و گفت هرچه بیماری زودتر شناسایی شود، فرصت بیشتری برای اجرای اقدامات پیشگیرانه و کنترل قند خون وجود خواهد داشت.
